ArtCraft: bộ Creative Suite mã nguồn mở đang muốn trở thành đối thủ của Adobe?

Nếu bạn đang làm thiết kế, chỉnh sửa ảnh hoặc video thì gần như chắc chắn đã từng sử dụng ít nhất một phần mềm của Adobe Creative Cloud. Photoshop, Illustrator, Lightroom, Premiere Pro, After Effects, Acrobat hay InDesign đã trở thành tiêu chuẩn quen thuộc trong rất nhiều workflow sáng tạo.

Nhưng Adobe cũng có một vấn đề khá rõ: hệ sinh thái này ngày càng lớn, chi phí subscription không nhỏ và người dùng phụ thuộc khá nhiều vào một nền tảng đóng.

Đó cũng là lý do một dự án khá thú vị mang tên ArtCraft đang thu hút sự chú ý.

ArtCraft không chỉ là một ứng dụng đơn lẻ. Đằng sau cái tên này đang hình thành cả một hệ sinh thái phần mềm sáng tạo mã nguồn mở được viết lại gần như từ đầu bằng Rust, với mục tiêu tạo ra workflow quen thuộc cho người dùng Adobe nhưng không yêu cầu thuê bao hàng tháng.

Website: https://getartcraft.com/

Điểm thú vị hơn nữa là ArtCraft không cố tạo ra một giao diện hoàn toàn mới. Các ứng dụng trong bộ Crafting Apps được thiết kế để người từng dùng Photoshop, Illustrator, Premiere hay After Effects có thể mở lên và tương đối nhanh chóng hiểu cách sử dụng.

Tuy nhiên, trước khi gọi đây là một “Adobe Creative Suite miễn phí”, có khá nhiều điều cần hiểu rõ.

ArtCraft thực chất là gì?

Hiện tại cái tên ArtCraft đang bao phủ hai nhóm sản phẩm có liên quan nhưng mục đích hơi khác nhau.

Đầu tiên là ArtCraft Studio, một công cụ sáng tạo hình ảnh và video bằng AI. Trang chủ ArtCraft tập trung khá nhiều vào việc cho người dùng kiểm soát quá trình tạo ảnh thay vì chỉ nhập prompt. Nó hỗ trợ compositing 2D, compositing 3D, tạo mesh 3D từ ảnh, tạo bối cảnh, pose nhân vật, tách background và kết hợp nhiều loại asset trên cùng canvas.

Nhánh thứ hai — và cũng là phần thú vị nhất nếu bạn đang tìm giải pháp thay thế Adobe — là Crafting Apps.

ArtCraft hiện phát triển bảy ứng dụng:

Toàn bộ các ứng dụng này đều là dự án mã nguồn mở, chủ yếu viết bằng Rust và hướng tới chạy native trên macOS, Windows và Linux. Một số ứng dụng còn có phiên bản WebAssembly chạy trực tiếp trong trình duyệt.

Điểm đáng chú ý là đây không phải fork của Adobe hay bản sao code của Adobe. Nhóm phát triển mô tả các ứng dụng là những clean-room reimplementation: họ xây dựng lại workflow dựa trên tài liệu công khai và hành vi của phần mềm, không sử dụng source code của Adobe.

PhotoCraft – lựa chọn thay thế Photoshop

PhotoCraft: https://github.com/storytold/photocraft

PhotoCraft có lẽ là ứng dụng dễ thu hút người dùng nhất trong bộ ArtCraft.

Repository của dự án mô tả PhotoCraft là một trình chỉnh sửa ảnh được xây dựng lại bằng Rust với workflow gần Photoshop.

Các thành phần quen thuộc như Layers, Masks, Adjustment Layers, Layer Styles, Type, Vector Shape, Brush hay Smart Object đều đã xuất hiện.

PhotoCraft cũng hỗ trợ PSD và PSB nhiều layer. Theo dữ liệu do chính dự án công bố, phần mềm đã đạt mức tương thích khá cao trên bộ file PSD mà họ sử dụng để kiểm thử.

Một số khả năng đáng chú ý gồm 16 loại Adjustment Layer, hơn 70 filter preview trực tiếp, Smart Filter, layer style, selection và masking chạy trên thiết bị, tài liệu RGB/CMYK/Lab/Grayscale 8/16/32-bit cùng ICC color management và soft proofing.

Điều khá thú vị với người làm thiết kế là PhotoCraft cố tình giữ cấu trúc UI, shortcut và vị trí công cụ quen thuộc. Nghĩa là người đã quen Photoshop sẽ không phải học lại từ đầu.

Về kiến trúc, canvas được tăng tốc bằng GPU thông qua Metal, Vulkan, DirectX 12 hoặc WebGPU tùy nền tảng.

Đây là một hướng đi khá khác những phần mềm thay thế Photoshop chạy trên Electron hoặc trình duyệt.

VectorCraft – Illustrator phiên bản mã nguồn mở

VectorCraft: https://github.com/storytold/vectorcraft

VectorCraft nhắm trực tiếp tới workflow của Adobe Illustrator.

Ứng dụng có Pen Tool, Direct Selection, boolean/path operations, snapping, guide, Appearance Panel, gradient mesh, repeat, blend, envelope distortion và image tracing.

Điểm khá ấn tượng là nhóm phát triển công bố benchmark khoảng 20.000 shape được render trong khoảng 27 ms ở Retina resolution, trong khi UI có thể duy trì 120 fps. Đây tất nhiên là benchmark của chính dự án, nhưng nó cho thấy Rust và renderer native là một phần quan trọng trong chiến lược của ArtCraft.

VectorCraft hỗ trợ SVG và PDF import/export, xuất PNG/JPEG/WebP và sử dụng một định dạng document JSON riêng.

Một điểm mình thấy đặc biệt thú vị là MCP integration.

VectorCraft có MCP server và JSON control channel, nghĩa là AI agent có thể trực tiếp thao tác trên document: tạo object, sửa vector và export kết quả.

Đây là hướng mà Adobe hiện cũng đang đẩy mạnh thông qua AI, nhưng ArtCraft tiếp cận theo kiểu khá “developer friendly”: command, CLI và MCP được coi như thành phần kiến trúc ngay từ đầu.

Tuy nhiên VectorCraft vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Theo đánh giá nội bộ của chính dự án ngày 6/10/2026, khoảng 69–75% tính năng Illustrator đã tồn tại ở một mức nào đó, nhưng mức độ hoàn thiện đến mức power user “không nhận ra khác biệt” chỉ khoảng 40–55%. Đây cũng là số liệu tự đánh giá chứ không phải benchmark độc lập.

FilmCraft – Premiere Pro nhưng viết lại bằng Rust

FilmCraft: https://github.com/storytold/filmcraft

Nếu PhotoCraft và VectorCraft khá dễ hình dung thì FilmCraft tham vọng hơn đáng kể.

FilmCraft là nonlinear video editor theo workflow Premiere Pro với Source Monitor, Program Monitor, timeline nhiều track, three-point editing, ripple/roll/slip/slide trim, J/K/L playback và dynamic trimming.

Nó cũng có hệ thống color grading kiểu Lumetri với basic correction, curves, color wheels, HSL secondary và scopes.

Điểm khá lạ là FilmCraft không phụ thuộc FFmpeg cho pipeline codec chính. Dự án đang tự triển khai nhiều decoder/encoder bằng Rust như H.264, HEVC, ProRes, AAC, VP9 và Opus.

FilmCraft cũng hỗ trợ workflow audio, caption, title, LUT, HDR/log và GPU compositor.

Khác với nhiều ứng dụng ArtCraft còn chờ installer trên website, FilmCraft hiện đã có binary chính thức. Trang dự án đang cung cấp bản cho macOS, Windows và Linux, với release hiện tại được hiển thị là 0.2.1.

Nhưng cần nhớ rằng phiên bản 0.2.x vẫn thể hiện đây là dự án rất trẻ. Với client project hoặc pipeline production quan trọng, Premiere Pro, DaVinci Resolve hay Final Cut Pro vẫn là lựa chọn an toàn hơn ở thời điểm này.

LightCraft – Lightroom nhưng local-first

LightCraft: https://github.com/storytold/lightcraft

LightCraft tập trung vào quản lý ảnh và RAW development.

Ứng dụng sử dụng workflow non-destructive và pipeline 32-bit float, wide-gamut, scene-referred. Ảnh gốc không bị thay đổi trong quá trình chỉnh sửa.

Các công cụ khá đầy đủ cho một RAW editor hiện đại: Exposure, Contrast, Highlights, Shadows, Whites, Blacks, Tone Curve, Color Mixer tám dải màu, Color Grading ba vùng, Texture, Clarity, Dehaze, Grain và masking.

Mask hỗ trợ Brush, Linear Gradient, Radial Gradient, Luminance Range, Color Range và các lựa chọn như Sky, Subject hay Background.

LightCraft cũng có thư viện ảnh với album, rating, flag, search và grid virtualization để xử lý catalog lớn.

Điểm mình đánh giá khá cao là triết lý privacy của ứng dụng: no account, no cloud, no telemetry và không cần subscription.

Nếu ArtCraft tiếp tục hoàn thiện RAW compatibility, lens profile, masking và catalog performance, LightCraft có thể là một trong những sản phẩm đáng chú ý nhất của bộ này.

PrintCraft – Adobe Acrobat theo phong cách open source

PrintCraft: https://github.com/storytold/printcraft

PrintCraft đảm nhiệm vai trò tương đương Adobe Acrobat.

Ứng dụng hỗ trợ đọc PDF, search, text selection, bookmark, page organization, combine, extract, split file và encryption.

Một điểm khá đáng chú ý là hệ thống save được thiết kế theo hướng incremental và atomic nhằm hạn chế làm hỏng file gốc. Dự án cũng hỗ trợ recovery và undo sâu.

Về bảo mật PDF, PrintCraft cho biết hỗ trợ nhiều thế hệ encryption từ RC4 đến AES-256.

Ứng dụng cũng có comments, forms, layer, attachment và CLI cho các thao tác PDF.

Giống nhiều thành viên khác trong bộ Crafting Apps, PrintCraft ưu tiên xử lý file local, không yêu cầu account và không gửi tài liệu lên cloud.

EffectCraft – đối thủ của After Effects

EffectCraft: https://github.com/storytold/effectcraft

EffectCraft có lẽ là ứng dụng khiến mình bất ngờ nhất khi xem qua repo.

Nó được xây dựng cho motion graphic và compositing theo workflow After Effects: Composition, Layer, Timeline, Effect Controls, keyframe, Graph Editor, Expressions, Camera, Light và Render Queue.

EffectCraft hỗ trợ solid, shape, text, footage, nested composition, null, adjustment layer, camera và light.

Hệ thống keyframe có Linear, Bezier, Hold, Easy Ease, Graph Editor và roving keyframe.

JavaScript Expressions cũng được hỗ trợ với những construct quen thuộc như wiggle, loopOut hay tham chiếu layer.

Dự án hiện công bố hàng trăm effect thuộc các nhóm blur, color correction, distortion, particle, simulation, keying, stylize và time. Tuy nhiên số effect giữa website và README hiện chưa hoàn toàn đồng nhất — website đang ghi 259 trong khi README mới hơn ghi 306 — một ví dụ khá rõ cho tốc độ phát triển rất nhanh của dự án.

EffectCraft còn hỗ trợ 3D layer, camera, depth of field, light và shadow.

Đặc biệt, Lottie import/export được tích hợp trực tiếp — khá hấp dẫn với designer làm motion cho app và web.

Tuy vậy chính nhóm phát triển cũng nói khá rõ rằng EffectCraft hiện chưa nên được xem là bản thay thế After Effects cho client work. File .aep chưa được hỗ trợ và plugin After Effects cũng không thể chạy trực tiếp.

DesignCraft – hướng tới thay thế InDesign

DesignCraft: https://github.com/storytold/designcraft

Mảnh ghép cuối cùng là DesignCraft.

Ứng dụng tập trung vào page layout và publishing, với spreads, parent pages, text frame, threaded story, paragraph/character style, swatches, text wrap và baseline grid.

Một điểm kỹ thuật khá thú vị là DesignCraft sử dụng Knuth–Plass paragraph composer — thuật toán nổi tiếng trong typography và TeX — cùng hyphenation, optical margin alignment và justification nâng cao.

Ứng dụng cũng có CMYK, spot color, bleed, crop mark và workflow hướng tới PDF dành cho in ấn.

Giống VectorCraft, DesignCraft cũng tích hợp MCP và JSON control channel để AI agent có thể thao tác layout.

Nếu hướng đi này hoàn thiện, việc yêu cầu agent kiểu “tạo brochure 12 trang dựa trên content này, áp paragraph style và export PDF” về lý thuyết có thể thực hiện trực tiếp qua application engine thay vì AI chỉ click UI.

Cài ArtCraft như thế nào?

Đây là phần hiện hơi rối vì trạng thái website và GitHub thay đổi liên tục.

Với ArtCraft Studio AI, bạn có thể sử dụng bản web trực tiếp từ trang chính. Trang download desktop hiện liệt kê Windows 10 64-bit trở lên và macOS 12 trở lên, khuyến nghị 8 GB RAM và khoảng 2 GB dung lượng. Tuy nhiên tại thời điểm mình kiểm tra, trang download vẫn hiển thị thông báo desktop download tạm thời chưa khả dụng.

Với Crafting Apps, có hai cách.

Cách dễ nhất: tải installer hoặc release

Nếu trang của ứng dụng đã có installer, chỉ cần tải đúng phiên bản cho hệ điều hành.

Ví dụ FilmCraft hiện đã cung cấp installer cho macOS, Windows và nhiều định dạng Linux.

GitHub của PhotoCraft cũng đã có release v0.2.0 ngày 5/10/2026, bao gồm các gói cho nhiều kiến trúc Linux và các nền tảng khác trong release assets.

Do website đang được cập nhật rất nhanh, mình khuyên kiểm tra cả trang ứng dụng lẫn mục Releases của repository trước khi tự build.

Cách dành cho developer: build bằng Rust

Nếu chưa có installer phù hợp, bạn có thể build từ source.

Trước tiên cài Rust bằng rustup, sau đó clone repository.

Ví dụ PhotoCraft:

git clone https://github.com/storytold/photocraft.git
cd photocraft
cargo run --release -p photocraft

VectorCraft:

git clone https://github.com/storytold/vectorcraft.git
cd vectorcraft
cargo run --release -p vectorcraft

LightCraft:

git clone https://github.com/storytold/lightcraft.git
cd lightcraft
cargo run --release -p lightcraft

PrintCraft:

git clone https://github.com/storytold/printcraft.git
cd printcraft
cargo run --release -p printcraft

DesignCraft:

git clone https://github.com/storytold/designcraft.git
cd designcraft
cargo run --release -p designcraft

Các project cũ hơn đang ghi yêu cầu khoảng Rust 1.90+, trong khi FilmCraft và EffectCraft hiện yêu cầu Rust 1.95+. Vì các repo thay đổi liên tục, nên kiểm tra README trước khi build.

Điều mình thích nhất ở ArtCraft: AI agent là một phần của kiến trúc

Nếu chỉ nhìn bề ngoài, ArtCraft khá dễ bị xem như một bộ “Adobe clone”.

Nhưng có một chi tiết khiến dự án đáng chú ý hơn nhiều: automation và AI agent được thiết kế ở tầng application engine.

Nhiều Crafting Apps expose chức năng qua command registry, CLI, JSON control channel và MCP server.

Điều này khác với kiểu AI “nhìn màn hình rồi click chuột”.

Một agent có thể gọi chính command mà UI đang sử dụng.

Ví dụ trong tương lai bạn có thể hình dung workflow:

“Mở 50 ảnh RAW này, chọn ảnh nét nhất, chỉnh exposure, giảm highlight, mask bầu trời rồi export JPEG.”

LightCraft có thể expose các thao tác đó trực tiếp thành command.

Hoặc:

“Tạo poster 1080 × 1350, import logo SVG, căn giữa headline, tạo radial repeat rồi xuất PNG.”

Agent có thể thao tác VectorCraft thông qua MCP.

Đối với designer đang quan tâm tới AI workflow, đây có thể mới là phần thú vị nhất của ArtCraft.

ArtCraft và Adobe Creative Cloud khác nhau thế nào?

Nếu chỉ so feature checklist, Adobe đương nhiên vẫn thắng khá xa ở thời điểm hiện tại.

Nhưng triết lý hai hệ sinh thái khác nhau đáng kể.

Điểm quan trọng nhất: ArtCraft hiện chưa phải Adobe Creative Cloud miễn phí với mức hoàn thiện tương đương.

Nó giống một nền móng open-source rất tham vọng đang được phát triển với tốc độ khá bất thường.

Ưu điểm của ArtCraft

Ưu điểm rõ ràng nhất là miễn phí và mã nguồn mở.

Bạn không phải trả subscription chỉ để mở file của mình.

Crafting Apps cũng ưu tiên local-first. Nhiều ứng dụng không cần account, không telemetry và không yêu cầu upload tài liệu lên cloud.

Rust và kiến trúc native cũng giúp dự án có tiềm năng performance tốt hơn nhiều ứng dụng cross-platform dựa trên Electron.

Một ưu điểm nữa là hỗ trợ Linux khá mạnh — khu vực mà Adobe gần như bỏ trống.

Quan trọng hơn, người dùng Adobe không phải học lại toàn bộ workflow vì ArtCraft cố tình giữ UI paradigm, shortcut và cách tổ chức panel quen thuộc.

Với developer và người thích automation, MCP/CLI/JSON API là một lợi thế cực kỳ đáng chú ý.

Những điểm ArtCraft còn yếu

Điểm yếu lớn nhất cũng khá rõ: các ứng dụng còn rất mới.

Nhiều project chỉ bắt đầu xuất hiện từ cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10/2026.

Điều này đồng nghĩa bug, thiếu feature và thay đổi API/UI là chuyện nên dự đoán trước.

Khả năng tương thích file cũng chưa thể ngang Adobe.

PSD có tiến triển tốt, nhưng những workflow phụ thuộc plugin, action phức tạp, AEP, ecosystem Adobe Font, dynamic link hoặc plugin bên thứ ba chắc chắn chưa thể chuyển sang ArtCraft nguyên vẹn.

Adobe còn có một lợi thế khổng lồ khác: hơn hai thập kỷ tài liệu, tutorial, preset, plugin, template, community và pipeline production.

ArtCraft hiện gần như bắt đầu từ số 0 ở những mảng này.

Việc nhiều trang chính thức vẫn ghi “installer coming soon” trong khi GitHub đã có release cũng cho thấy distribution và documentation đang chạy theo tốc độ code.

Vì vậy nếu đang làm dự án thương mại quan trọng, mình chưa khuyên xoá Adobe để chuyển hoàn toàn sang ArtCraft.

Vậy ArtCraft phù hợp với ai?

ArtCraft hiện đặc biệt đáng thử nếu bạn là designer hoặc developer thích phần mềm open source, đang dùng Linux, muốn giảm phụ thuộc subscription hoặc quan tâm tới AI automation.

Nếu chỉ cần chỉnh ảnh, vector hoặc xử lý PDF cá nhân, một số Crafting Apps đã có thể đủ thú vị để trải nghiệm.

Nếu đang làm production chuyên nghiệp với workflow phức tạp thì nên xem ArtCraft như công cụ phụ hoặc công nghệ để theo dõi, thay vì replacement ngay lập tức.

Với mình, nhóm người nên chú ý ArtCraft nhất lại là những designer đang quan tâm tới AI.

Không phải vì nó có generative AI.

Mà vì ArtCraft đang đặt một ý tưởng khá thú vị ngay trong kiến trúc phần mềm:

AI không chỉ nhìn giao diện của ứng dụng. AI có thể trở thành một client chính thức của chính ứng dụng đó.

ArtCraft có thực sự thay thế được Adobe?

Hiện tại: chưa.

Adobe vẫn vượt trội về độ ổn định, plugin, ecosystem, collaboration, compatibility và mức độ hoàn thiện của từng workflow.

Nhưng câu hỏi thú vị hơn có lẽ là:

ArtCraft có thể trở thành một “Blender của ngành thiết kế 2D” hay không?

Blender từng có giai đoạn bị xem là công cụ miễn phí nhưng khó cạnh tranh với phần mềm 3D thương mại. Sau nhiều năm phát triển, nó trở thành một trong những ứng dụng 3D quan trọng nhất thế giới.

ArtCraft đang đi theo một con đường có phần tương tự: open source, cross-platform, native, file-oriented và ngày càng thân thiện với workflow chuyên nghiệp.

Điểm khác biệt là lần này họ còn xây dựng hệ thống trong thời đại AI agent.

PhotoCraft mới ở early alpha. VectorCraft, FilmCraft, LightCraft, EffectCraft và DesignCraft đều đang phát triển nhanh. Chính ArtCraft cũng mô tả Crafting Apps là những ứng dụng còn đang được xây dựng.

Vì vậy sẽ còn quá sớm để gọi đây là “Adobe killer”.

Nhưng nếu tốc độ phát triển hiện tại được duy trì, ArtCraft chắc chắn là một dự án đáng theo dõi trong năm 2026–2027.

Và nếu bạn là designer thích thử công cụ mới, developer quan tâm Rust hoặc đang tìm một bộ creative software có thể được điều khiển trực tiếp bởi AI agent, đây là một dự án rất đáng để cài thử.

Trang chủ ArtCraft: https://getartcraft.com/